نمودار شماره ۴-۲۷ اماکن تاریخی ۱۳۹
نمودار شماره ۴-۲۸ اماکن زیارتی ۱۴۰
نمودار شماره ۵-۱ عوامل موثر در نقش شورای اسلامی و توسعه فرهنگی ۱۴۴
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه شماره ۳-۱ نقشه سیاسی و شهرستان بندر انزلی ۹۸
چکیده
ژئوکالچر بیانگر چهارچوب فرهنگی ای هست که نظام ها، مکتب ها و ایدئولوژی ها در محدوده آن عمل کرده و اثر می گذارند و مقدمات و مبانی فکری خود را نه در محدوده ملی و محلی بلکه در یک جغرافیای فرهنگی منتشر می سازند. در ژئوکالچر تمرکز فعالیت ها بر فرهنگ بجای سیاست و اقتصاد است و از مولفه هایی چون دعوت فرهنگی، تبلیغ، نشان دادن کارآمدی، نشان دادن توانایی تولید سرمایه فرهنگی و اجتماعی و رابطه های معنوی و فرهنگی و مقاومت به جای زور و سیطره و استعمار استفاده می شود.
موقعیت ژئوکالچر ایران امروز، عمیقاً متأثر از فرهنگ شیعی ایران است. اگر این فرهنگ نبود، انقلاب اسلامی ایران نیز نبود و حداکثر در حد یک انقلاب ملی رقم می خورد. انقلاب اسلامی ایران، جهان را از حالت دوقطبی درون پارادایم اومانیسم(بشرگرایی) که جهان را به دو قطب، لیبرال کاپیتالیسم غرب و سوسیالیسم شرق تقسیم می کرد، درآورد، و به جهان دو قطبی جامع تر دو قطبی اومانیسم (بشرگرایی) و تئوئیسم(خداگرایی رساند). پس موقعیت ژئو کالچر ایران در جهان امروز مقوم جهان ژئوپارادایم دوقطبی خداگرا بشرگرا است و اگر فرهنگ ایرانی شیعی نبود، نظام دوقطبی نوین در جهان شکل نمی گرفت.
تقابل ژئوکالچر انقلاب اسلامی با ژئوپلتیک غرب در جنبش های جاری جهان اسلام تقابل حقیقت با واقعیت جهان اسلام است. باید پذیرفت اسلام با جنبش های جاری در جهان شکاف بزرگی در الگوهای استبدادی نظام های حاکم بر کشورهای اسلامی بوقوع پیوسته است و دیگر نمی توان با این نظام ها جهان اسلام را کننترل کرد.
حوزه جغرافیایی و عملکردی شورای اسلامی در شهر های ایران متفاوت است. این عملکرد در کلان شهرهای ایران نظیر تهران، کرج، اصفهان، رشت و… بسیار متفاوت تر از شهرهای کوچک تر است.
در این پژوهش، برای نقش شورای اسلامی در توسعه ژئوکالچر شهر بندرانزلی از روش توصیفی – تحلیلی بهره جسته شده و از طریق پرسشنامه به عملکرد شورای اسلامی در شهر با توجه به دیدگاه مردم به بررسی و تحلیل آن پرداخته ایم.
نتایج حاصل نشان دهنده این بوده که شورای اسلامی تاکنون نتوانسته اند تاثیر مستقیمی در توسعه ژئوکالچر شهر ایفا کنند.
کلید واژگان: شورای اسلامی، توسعه ژئوکالچر،سیاست و اقتصاد، بندرانزلی
مقدمه
از هنگامی که انسان ها بر آن شدند تا از دل کوه ها و جنگل ها بیرون آیند و در کنار هم به صورت دسته جمعی زندگی کنند نیاز به برنامه ریزی را احساس کردند. آنگاه با پیدایش اجتماعات و گروه ها و قبایل مختلف راه های وصول به جامعه متمدن مورد توجه قرار دادند. مهمترین عنصر پایداری یا تداوم حاکمیت در جوامع وجود رابطه بین جامعه، فرهنگ و سیاست است.
برای پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی،اقتصادی،عمرانی،بهداشتی،فرهنگی آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا،بخش،شهر،شهرستان یا استان با نظارت، شورایی به نام شورای ده،بخش،شهر،شهرستان یا استان صورت می گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می کنند. نقش شوراهای اسلامی در اداره جامعه بر شهروندان پوشیده نیست و ورود اهل فضل و دانش و متخصص و کارآمد در شوراهای اسلامی شهرو روستا برای خدمت به مردم اهمیت فراوان دارد.
وظایف شورای اسلامی شهر انتخاب شهردار برای مدت چهار سال بررسی و شناخت کمبودها ، نیازها و نارسایی های اجتماعی ، فرهنگی و …بوده است.
وظایف دیگر و مهمتری هم بر عهده شورا قرار دارد که از اوجب واجبات است، حمایت ازمتولیان فعالیت های هنری،سرگرم کننده ،تفریحات جمعی ، حمایت از تشکل های مردمی وتقویت فعالیت های فرهنگی و اجتماعی از آن جمله است .
در این پژوهش سعی شده که نقش مهمی را که شورای اسلامی می تواند در شکل گیری و توسعه فرهنگ، سیاست و اقتصاد در توسعه یک شهر ایفا کند و نیز شاخه های مهم ژئوکالچر را شناسایی و بررسی کند.
فصل اول
کلیات تحقیق
۱-۱٫بیان مساله
بنابر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شورا یکی از ارکان نظام می‌باشد و یکی از ویژگی‌های خاص شهرداری‌ها، حضور شورای شهر با این امکانات در کنار شهرداری‌ها است.تاکید قانون به شکلی است که از آن اجبار به وجود شورای شهر را می توان یافت . بر اساس مفاد قانون شهرداری و نیز قانون تشکیلات شورای اسلامی کشوری، این نهاد یک مرجع تصمیم گیری و نظارتی است و در این مورد دارای اختیارات وسیعی است.
برخی از وظایف شورای شهر، واجد جنبه‌های وضع مقررات است. برخی دیگر از وظایف آن، جنبه نظارتی و مراقبتی دارد.راهی که امروز به عنوان انتخابات شوراها در پیش داریم، داستان درازی دارد که سرنخ آن به دوران انقلاب مشروطیت برمی گردد. زمانی که انقلابیون برای شور ومشورت و هماهنگی نیروها علیه استبداد انجمن هایی تشکیل دادند و پنهانی و آشکار مشروطه خواهان را سازماندهی کردند. پس از انقلاب مشروطیت گرچه مستبدان که از این انجمن ها دل پرخونی داشتند خواستار انحلال آن بودند اما با پافشاری آزادی خواهان و همت نمایندگان مجلس این انجمن ها به منظور مشارکت مردم در اداره امور شهری مشروعیت قانونی یافت. اما علی رغم این پیشروی، در یکصد سال اخیر همچنان مشارکت مردم در سرنوشت خودشان، فراز و نشیب هایی را طی کرد و تجارب گوناگونی را پشت سرگذراند. حال در این پژوهش سعی شده تا با کند و کاو در این زمینه روندی نو را پایه ریزی نموده و تاثیر گذاری آن در توسعه ژئوکالچر شهر را بررسی کند. در این پایان نامه عوامل سازنده شورای اسلامی عنوان متغیرمستقل و توسعه ژئوکالچر شهر بندرانزلی به عنوان متغیر وابسته مورد مطالعه قرار می گیرد.
۱-۲٫سوال تحقیق
چگونه مولفه های شورای اسلامی در ژئوکالچر شهر بندرانزلی تاثیر می گذارد؟
۱-۳٫فرضیه
– ترکیب سیاسی شورای اسلامی بر روی توسعه ژئوکالچر شهر بندرانزلی تاثیر گذار بوده است.
– اثر گذاری در موقعیت ژئواکونومیک شهر بندر انزلی در ترکیب شورای اسلامی و به دنبال آن بر روی توسعه ژئوکالچر این شهر تاثیر گذار بوده.
۱-۴٫اهداف تحقیق
۱-شناخت و بررسی نقش شورای اسلامی در ابعاد توسعه مختلف شهر انزلی.
۲-بررسی اثر گذاری موقعیت جغرافیایی شهر بندر انزلی در ژئوکالچر این شهر.
۳-دیگر ضرورتهای این تحقیق پویش در زمینه اثر گذاری موقعیت جغرافیایی بندرانزلی در ژئوکالچر این شهر می باشد.
۱-۵٫ضرورت تحقیق
اهمیت این مساله زمانی بیشتر مشخص می گردد که دولت ها با شناخت و تعیین نقش آفرینی شوراهای اسلامی و تاثیرگذاری ژئوکالچر در عصر کنونی بتوانند به خوبی با ارایه راهکارهای مناسب و بهره گیری از عامل کرونوپلتیک کمترین درجه غافلگیری را در تصمیم گیری ها داشته و در مواجه با بحران ها و چالش های پیش روی آمادگی لازم را داشته باشند تا بتوانند در تقابل با چالش ها، کمترین چالش را شهری نظیر بندر انزلی داشته باشد.به بیان دیگر شناخت این فرایند یکی از مهمترین اصول سازماندهی سیاسی فضا محسوب می شود.
۱-۶٫هدف کاربردی

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

نوشته : مهرناز شفیعیان
پایان نامه حاضر به بررسی بخش پیش از سفر ، شناخت ویژگیهای جمعیت شناختی و انگیزه های رانشی، انواع منابع اطلاعاتی و همچنین مهمترین عوامل جذب کننده و محدودکننده مؤثر بر انتخاب مقصد ایران می پردازد ؛ در بخش پس از سفر، به تغییر احتمالی تصویر مقصد ایران نسبت به پیش از سفر در ذهن گردشگران پرداخته شده و اثر کیفیت تجربه ی سفر به ایران بر تصویر این مقصد، تمایل گردشگران به بازگشت مجدد به کشورمان و تمایل آنها به توصیه بازدید مقصد ایران به سایر گردشگران بالقوه بررسی شده است.تحقیق مذکور نتایج زیر را بیان کرده است:
مهمترین منابع اطلاعاتی رسمی گردشگران ایتالیایی برای انتخاب مقصد ایران “کتابهای راهنمای ایران”، “رسانه” و مهمترین منبع اطلاعاتی غیر رسمی نیز “تعریف دوستان” هستند.
مهمترین عامل انگیزشی گردشگران ایتالیایی در انتخاب مقصد ایران ” آشنایی با دیگر فرهنگها”، مهمترین عامل جذب کننده “جاذبه های فرهنگی- تاریخی” و مهمترین عامل محدودکننده “لزوم رعایت حجاب” است.
بین متغیرهای”کیفیت تجربه سفر” و ” تمایل به بازگشت مجدد به مقصد” و متغیرهای” تکمیل شناخت از فرهنگ ایران ” و ” تصویر مقصد پس از سفر” رابطه آماری معناداری وجود دارد، اما بین متغیر “کیفیت تجربه سفر” و متغیرهای ” تمایل به توصیه دیگران به بازدید از مقصد ” و “تصویر مقصد پس از سفر” رابطه آماری معناداری وجود ندارد.
۲-بررسی اثرات تکرار سفر به اصفهان بر میزان رضایت گردشگران خارجی
نوشته: بهرام رنجبریان و محمد زاهدی
در این مقاله سطح رضایت گردشگرانی که برای نخستین بار به اصفهان سفر می کنند، در مقایسه با آن ها که این سفر را تکرار کرده اند، مورد بررسی قرار گرفته است. رضایت گردشگران در بخش های :خدمات و حمل و نقل محلی،کیفیت امکتنات اقامتی،مهمان نوازی و توجه به مشتری، سطح قیمت ها، زبان مشترک و ارتباطات،جنبه های فرهنگی، امکانات خرید،خدمات تورگردان با استفاده از آزمون t مورد مقایسه قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داد که سطح رضایت خاطر گردشگرانی که سفر به اصفهان را تکرار کرده اند، پایین تر از انهایی است که برای نخستین بار چنین سفری را تجربه می کنند.
۳-وجه استنباط شده از ایران به عنوان یک مقصد گردشگری
نوشته :بهرام رنجبریان
در این مقاله مبانی نظری چگونگی شکل گیری و مدیریت وجه یک مقصد گردشگری توضیح داده شده است.جامعه آماری این تحقیق کلیه اساتید علوم انسانی دانشگاه های امریکا می باشد. تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سوالات است: آیا تجربه قبلی بازدید افراد نمونه تحقیق از منطقه ای که ایران در آن قرار گرفته است بر وجه استنباط شده آن ها از ایران تأثیر می گذارد؟و آیا وجه استنباط شده از ایران به عنوان یک مقصد گردشگری توسط افراد نمونه تحقیق بر علاقه آن ها برای سفر به ایران تأثیر می گذارد؟ نتایج تحقیق بیانگر این است که تجربه قبلی سفر به منطقه موجب تعدیل نگرش های اولیه نسبت به ایران می گردد و همچنین استنباط گردشگران از میزان ریسک سفر به ایران و وجهه استنباط شده از آن بر علاقه گردشگران برای سفر به ایران تأثیر می گذارد.
۴- بررسی جامعه شناختی عوامل مؤثر بر رضایتمندی توریستی (مطالعه موردی گردشگران خارجی جزیره کیش)
نوشته : حسین ملکی
هدف این پایان نامه بررسی جامعه شناختی عوامل مؤثر بر رضایتمندی توریستی می باشد این تحقیق به شیوه پیمایش انجام شده و داده ها از یک نمونه ۲۵۰ نفری از گردشگران خارجی جزیره کیش جمع آوری شده است در این تحقیق از نظریات سلسله مراتب نیازهای مزلو ، تئوری مبادله هومنز و تئوری وسیله و هدف مرتن جهت تبیین رضایتمندی توریستی استفاده شده است.
نتایج تحقیق نشان می دهد که بین عوامل جمعیتی ، اقتصادی، آگاهیهای توریست، تجربیات توریست، تبلیغات، موقعیت سیاسی ایران، جاذبه های توریستی ، ملیت، مذهب و رضایتمندی توریستی رابطه های مثبت و معنا داری وجود دارد.نتایج تحلیل چند متغیره نشان می دهد که متغیرهای جذابیت بازار ، حقوق توریستی ، جذابیت تاریخی و سن متغیر هایی هستند که دارای بیشترین اثرات بوده و در متن رضایتمندی توریستی وارده معادله رگرسیون شده اند و توانسته اند بیش از نیمی از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کنند. با توجه به این که بیش از نیمی از واریانس متغیر وابسته ( رضایتمندی توریستی ) بوسیله مدل تحقیق تبیین شده است به نظر می رسد مدل نظری تحقیق که بر گرفته از نظریات مزلو، هومنز و مرتن می باشد، برای سنجش رضایتمندی توریستی مدل مناسب و کارایی بوده است.
۲-۱۶ معرفی اجمالی جاذبه های گردشگری استان کرمان
ایران به لطف تنوع جغرافیایی و اقلیمی از غنای گیاهی و جانوری خاصی برخوردار است که در منطقه خشک نیمکره شرقی بی نظیر است. استان کرمان پهناورترین استان ایران است که در جنوب خاوری ایران واقع شده و از لحاظ تاریخی، سابقه سکونت در این ناحیه به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد. استان کرمان از تنوع آب و هوایی گرم، شدیدا خشک، متمایل به نه چندان خشک، سرد و ییلاق متمایل به استپ و نیمه خشک تا کویری برخوردار است
روستای میمند
روستای میمند واقع در استان کرمان تنها یک نمونه از جاذبه‌های گردشگری خاص استان است. این روستای باستانی از معدود موارد معماری صخره‌ای است که به شکلی گسترده در تمامی ساختار روستا استفاده شده است. نمونه‌های معماری صخره‌ای هر چند که در دیگر کشورها نیز به طور معدودی به چشم می خورند؛ اما هیچ کدام جاذبه‌های فرهنگی، تاریخی و گردشگری میمند را ندارند. به عنوان نمونه مهم ترین شاخصه این روستا در مقایسه با مواردی چون دهکده کاپادوکیه‌ی ترکیه، مسکونی بودن واحدهای صخره‌ای میمند است که این خصوصیت در سایت‌های مشابه میمندکم تر دیده می شود.
باغ سنگی بلورد سیرجاناین باغ از شاهکارهای تاریخ است . در نزدیکی دهستان بلورد واقع در روستای میاندوآب و در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان و به دست فردی ناشنوا به نام “درویش خان گنگ اسفندیار پور” که به کشاورزی اشتغال داشته حدود ۳۰ سال پیش ساخته شده است . این در حقیقت یادگار گلستانی است که وی روزگاری از دست داده و به خیال خودش بوستانی از سنگ و چوب را به این منظور ساخته است . با این اندیشه که دیگر ظالم، باغ سنگی او را نمی گیرد و با چنین امیدی عمر خود را گذرانده است .
کلوت های شهداد :
از جمله جاذبه‌های طبیعی کرمان که شکوه و عظمت آن هرگز در باور نا آشنایان نمی‌گنجد، کویر است. از زیباترین بخش‌های کویر که تماشای آن به یک رویا شباهت بیشتری دارد، دیدار از کلوت‌های کویر است که در هیچ یک از بیابان های دنیا نمی توان چنین مناظر زیبایی دید.
کلوت ها در فاصله ۴۰ کیلومتری شرق و شمال شرقی شهداد قرار دارند این عوارض که بر اثر فرسایش آبی و بادی شدید به وجود آمده اند به خاطر شگفتی های آن شهرت جهانی دارند . این کلوت ها از دور به خرابه های شهری بزرگ می مانند که توصیف های گوناگونی از قبیل بزرگترین شهر کلوخی جهان ، شهر افسانه ای کلوت ها ، شهر خیالی ، شهر لوت و یا ساحره لوت از آن شده است .
گرمترین نقطه ایران وجهان و گودترین نقطه ایران در این منطقه قرار دارد منطقه گندم بریان دمای بالای ۶۵ درجه سانتیگراد را در سایه دارد. سوراخ نبودن لایه اوزون در فضای بالای کویر لوت و خاصیت آفتاب درمانی و ماسه درمانی از قابلیت های مهم این منطقه می باشد.در حال حاضر علاوه بر جاده آسفالته بین شهداد و کلوت‌ها، کمپ‌های کویری ساخته شده که می‌تواند برای اسکان شبانه مورد استفاده قرار گیرد.
جاذبه‌های تاریخی
مجموعه گنجعلی‌خان که شامل: میدان، بازار، حمام، ضرابخانه، مدرسه، مسجد، چهار سوق و آب انبار است. معمار زبردست این مجموعه سلطان محمد معمار یزدی بوده است. مجموعه گنجعلی‌خان از شگفت‌انگیزترین آثار تاریخی عصر صفوی استان کرمان محسوب می‌شود.
میدان گنجعلی‌خان
این میدان همانند میادین اصیل ایرانی مستطیل شکل است، در سه ضلع آن بازار واقع شده و در ضلع دیگر آن مدرسه گنجعلی‌خان قرار دارد این میدان در مرکز داد و ستد شهر قدیم واقع است، طول آن ۱۰۰ متر و عرض آن ۵۴ متر است.
حمام گنجعلی‌خان
حمام گنجعلی‌خان در سمت راست بازار گنجعلی‌خان واقع است. این حمام مجموعه‌ای از تلفیق هنر معماری و کاربردی مصالح گوناگون با فضایی متناسب و مردم وار است. حمام اثری بدیع با کاشی کاری‌های زیبا، گچ بری‌ها، مقرنس‌کاری ها و کاربندی هایی است که هر بیننده را به تحسین وا می‌دارد. حمام تا حدود ۶۰ سال پیش دایر بوده است اما در حال حاضر نقش و کارکرد توریستی پیدا کرده و به موزه مردم شناسی تبدیل شده است.
مجموعه بازار
پیکره به هم تنیده بازار در مرکز بافت قدیم کرمان با مظاهر زیبایی از ادوار گذشته به یادگار مانده است و ویژگی‌های معماری آن بینندگان را متحیر می‌کند. بازار کرمان یکی از مهمترین بازارهای ایرانی به شمار می‌رود مجموعه های با ارزشی را در خود جای داده است از جمله مجموعه گنجعلی‌خان، ابراهیم خان، وکیل و….
گنبد جبلیه
در منتهی علیه شرقی کرمان گنبد بزرگ و عجیبی قرار دارد، این گنبد هشت ضلعی تماما از سنگ است. در هشت طرف آن هشت در به عرض ۲ متر قرار گرفته است. که اخیرا برای استحکام بنا و جلوگیری از خرابی آن، درگاه‌ها را با سنگ مسدود کرده و فقط یکی را باز گذاشته‌اند قدمت این گنبد را می‌توان به پیش از اسلام مربوط دانست این گنبد در سال ۱۳۸۳ به موزه سنگ جبلیه تبدیل شد.
جاذبه‌های تاریخی در جیرفت
تپه‌های کنار صندل: براساس نتایج حاصله از پنج فصل کاوش عملی باستان‌شناسی در تپه‌های کنار صندل جیرفت تپه کنار صندل جنوبی بقایای یک قلعه است که در مرکز شهر دنیای باستان احداث شده است و طی کاوش‌ها بخشی از حصار و فضاهای معماری مسکونی شهرنشینی آشکار شد. تپه کنار صندل شمالی را می‌توان بقایای یک بنای عظیم و با شکوه مذهبی بر شمرد که به لحاظ ابعاد و اندازه بسی بزرگتر از زیگورات‌های شناخته شده در میان رودان و ایران است. این سازه با شکوه که دو سکوی عظیم آن آشکار شده است به احتمال ترتیب به یقین در سه طبقه و با میلیون‌ها قطعه خشت برپا شده است.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

مقدمه:

زبان پارسی دری که آن را اغلب بهطور مطلق و بیهیچ صفت و قیدی، زبان فارسی می‌نامند، از زبان‌های دوره‌ی ایرانی نو است. خاستگاه این زبان به روایتی، شمال شرقی ایران یا خراسان بزرگ است. این زبان پس از تکوین و شکلگیری در این سرزمین از غرب به شهرهای ایران مرکزی، از شرق و جنوب به شبه قارهی هند و از شمال به ماوراءالنّهر، گسترش پیدا کرد. «سرزمین ماوراءالنّهر، یکی از بزرگ‌ترین و درخشانترین مناطق فرهنگی‌ جهان ایرانی و اسلامی، در طول حیات خود، حوادث تلخ و شیرین‌ فراوانی را پشت ‌سرگذاشته است.» (خدایار، ابراهیم ۱۳۸۷٫ صص ۲۷ تا ۴۴)
پس از شکست ساسانیان، ایرانیان به دودسته تقسیم شدند. گروهی با قبول جزیه و خراج، دین، آیین، افتخارات گذشته، فرهنگ و زبان خود را حفظ کردند و گروهی مسلمان شدند. عدهای به عنوان موالی (برده) به سرزمینهای عربی رفتند. بنیامیه آنان را قسمتی از داراییهای خود میدانستند و با آنان همچون برده برخورد میکردند. این امر برای ایرانیان که صاحب حس ملی بودند، دشوار بود. این نوع برخورد که با تحقیر همراه بود، باعث قیام ایرانیان در برابر افکار اعراب شد. نهضت بازگشت به فرهنگ ایرانی پدید آمد و ایرانیان فرهنگ غنی گذشته‌ی خود را به زبان عربی و فارسی دری ترجمه کردند.
در نظامهای سیاسی ایران پس از اسلام، به ویژه تا پایان عصر خوارزمشاهیان، شاعران از جایگاه خاصی برخوردار بودند. «دربارها، بخشی از شکوه خود را مدیون تجمع شاعران بودند و در ازای آن مبالغی از درآمد خود را هم صرف آنان مینمودند.» (خلعتبری و
ناصریراد ۱۳۸۲٫ ص ۶۳)
سلطان محمود به شعرا توجهی خاصی داشت و مجالسی با حضور آنان ترتیب می‌داد. «اجتماع علما و شعرا در دستگاه محمود غزنوی و اشعار و کتبی که به نام او ترتیب یافته نام او را در اطراف عالم معروف کرده ‌است. معروفترین شاعران دربار او عنصری، فرخی، عسجدی، زینتی، کسایی و غضایری رازی بودند. اگرچه فردوسی در زمان او می‌زیست و شاهنامه را به او تقدیم کرد ولی وابستگی به دربار محمود نداشت.» wikipedia.org http://fa.

 گذری بر سیر تاریخ زبان فارسی دری (منسوب به دربار)

زبان دری در دورهی سامانیان به عنوان زبان شعر و دربار انتخاب میشود. امیران سامانی با حمایت از زبان فارسی، باعث نفوذ و گسترش آن شدند. در دورهی سامانیان آثار و منظومههای بسیاری به این زبان پدید آمد، که جز شاهنامهی فردوسی، قسمتهایی از دیگر آثار از میان رفت و تنها بیتها و قطعههای پراکندهای از آنها در کتابهای تاریخ، تذکرهها و لغتنامههای فارسی باقیماندهاست. غزنویان نیز مانند سامانیان برای گسترش شعر فارسی کوشیدند. آنان به شعر ستایشی و قالب قصیده، علاقهی زیادی داشتند. با حضور شاعران نامآوری چون عنصری، فرخی سیستانی و منوچهری، قصیدهسرایی در دربار غزنه رونق یافت. با گسترش قلمرو غزنویان، دامنهی شعر فارسی نیز از خراسان به ری و طبرستان کشیده شد. با ورود سلجوقیان به فلات ایران، شعر فارسی در اصفهان، همدان، جبال، آذربایجان و آسیای صغیر ریشه دواند. در عصر سلجوقیان، اصفهان از نیمهی دوم قرن پنجم هجری قمری، به پایتختی برگزیدهشد. شاعران و قصیده سرایان از خراسان و جاهای دیگر به این شهر آمدند. معزینیشابوری، ملکالشعرای دربار سلجوقی شد. در قرن ششم، اصفهان با حضور انبوهی از شاعران به رهبری جمالالدّینعبدالرّزاق اصفهانی کانون گرم شعر و ادب فارسی شد. در آذربایجان، اسدی طوسی و قطرانتبریزی زمینه را برای ظهور سرایندگان بزرگی چون
نظامیگنجوی و خاقانیشروانی فراهم کردند. سلجوقیان بیشترین تلاش را نسبت به
حکومتهای قبل از خود برای زبان فارسی انجام دادهاند. وسعت قلمرو سلجوقیان تا آذربایجان و آسیای صغیر باعث شد، زبان فارسی در میان مردم این نواحی ریشه بدواند و شاعرانی که در قرن هفتم از حملهی مغول گریختند و به این سرزمین پناه آوردند، از حیث ارتباط با مردم این مناطق مشکلی نداشتهباشند.

اوضاع اجتماعی و ادبی ایران در دوره‌ی غزنویان 

سلطان محمود غزنوی، مردی با سیاست، شجاع و در عین حال متعصب، سختگیر و ثروتاندوز بود. در دربار او حدود چهارصد شاعر توانا وجود داشت. محمود آگاهی چندانی از صنایع و لطایف ادبی نداشت، تظاهر به شعردوستی و جمعآوری شاعران را در دربار،
وسیلهی تفاخر و مباهات خویش میدانست. فرخیسیستانی، عنصریبلخی، ابوالفرجرونی، مسعودسعد سلمان و سناییغزنوی، از شاعران برجستهی این دوره بهشمارمیروند. ابوالقاسم حسن بن احمد عنصری بلخی، یکی از چهرههای سرشناس ادب فارسی و مدیحه سرای قرن پنجم است. او به واسطهی امیرنصر، برادر سلطان محمود به دربار راه یافت و پس از کسب محبوبیت نزد پادشاه، به لقب ملکالشعرایی رسید. وی از مدح و ستایش محمود ثروت فراوانی به دست آورد، که آرزوی شاعران دیگر، در تمام قرون شد. او در بیشتر جنگها با سلطان همراه بود. بنابر میل وی شعر سروده و او را مدح کردهاست. محمود علاوه بر شعر و شاعرپروری مشغلههایی دیگری چون حمله به هند با عنوان جهاد، ثروتاندوزی و آبادانی غزنه را نیز دارد. «شهر غزنه را در ایران خاوری آن روز پایتخت قرار داده، در عمران و آبادانیاش کوشیده و آن را به مرکز تجمع ادیبان و دانشمندان زمان تبدیل کردهبود. قلمرو سلطان محمود محدود به ایران خاوری بود و در مرکز و غرب ایران از ری آن طرفتر نرفت. با اینکه ، زبان نیاکان سلطان محمود پارسی نبود (محمود از ترکان غز بود)، با حمایت از شعرایی که در دربار او گردآمدهبودند، عملا به شعر و ادب پارسی خدمت بسیاری کرد. بیشتر شهرت سلطان محمود به دلیل مدح همین شاعران و ادیبان از او بوده است.»(http://socialgroup.persianblog.ir. اشارهای به کارهای محمود غزنوی به مناسبت سالگرد مرگ او)

پراکندگی شاعران بر اساس قرن و زادبوم:

در کار پیشرو زادبوم یک صدونودوهشت شاعر فارسی زبان از ابتدا تا پایان قرن ششم مورد بررسی قرارگرفت، که زادبوم صدوهفتاد و یک شاعر مشخص است. آنان در سه حوزه‌ی جغرافیایی و زمانی بررسی میشوند.
الف)- حوزهی جغرافیایی در قرن چهارم:
حوزهی جغرافیایی در قرن چهارم، قلمرو سامانیان، دیلمیان و صفاریان است. شصت و هفت شاعر در این مناطق زندگی میکنند. شهرهای بخارا، بلخ و مرو (نزدیک ۳۶٪ شاعران، هر شهر با هشت شاعر)، شهرهای سمرقند و هرات (نزدیک ۱۵٪ شعرا، هر شهر با پنج شاعر)، منطقهی سیستان و شهرهای توس، سرخس و نیشابور(نزدیک ۱۸٪ شعرا، هر شهر با سه شاعر)، شهرهای بسطام، ری، ولوالج بدخشان و بست (نزدیک۱۲٪ شعرا، هر شهر با دو شاعر)، شهرهای باخرز، بوزگان، قاین، ابیورد و ترمذ (نزدیک ۸٪ شعرا، هر شهر با یک شاعر) و بقیّهی شهرهای ماوراﺀالنّهر چهار شاعر (نزدیک ۶٪ شعرا) داشتهاند.
در مجموع نزدیک ۳۴٪ از صد و نود و هشت شاعر در این قرن زندگی میکنند. شاعران این قرن مهاجرت نکردهاند و در زادگاههای خود به سربردهاند.
ب)- حوزهی جغرافیایی در قرن پنجم:
حوزهی جغرافیایی شعرا در قرن پنجم، قلمرو سامانیان، دیلمیان، غزنویان و سلجوقیان است و سی و نه شاعر در این مناطق زندگی میکنند. از این تعداد، چهار شاعر مهاجرت کردهاند. اسدی از توس به نخجوان، جوهریزرگر از بخارا به اصفهان، فرخی از سیستان به غزنین و حسن غزنوی به علت کدورت از غزنین به غرب مهاجرت میکند. مهاجرت شاعران به نواحی عراق عجم و آسیایصغیر از این قرن شروع شد. علاوه بر قلمرو شاعران در قرن چهارم، شهرهای لاهور، دامغان، نسا، اصفهان، ساوه، همدان و طبرستان به جغرافیای شعر فارسی اضافه شدند. در این قرن، غزنین (نزدیک ۱۳٪ شعرا، با پنج شاعر)، شهرهای لاهور، گرگان، نیشابور و سیستان (نزدیک ۱۵٪ شعرا، هر شهر با سه شاعر)، شهرهای مرو، توس، سمرقند و بلخ (نزدیک ۵/۲۰٪ شعرا، هر شهر با دو شاعر)، شهرهای باخرز، ساوه، هرات، همدان، خوارزم، اصفهان، دامغان، بخارا، ری، تبریز، ماوراﺀالنّهر، طالقان خراسان، طبرستان و نسا هر شهر با یک شاعر (نزدیک ۳۶٪ شعرا) دارند.
در مجموع نزدیک ۷/۱۹٪ از صد و نود و هشت شاعر در این قرن زندگی می کنند و حدود ۵/۱۰٪ شاعران این قرن از زادگاه خود مهاجرت کردهاند.
پ)- حوزهی جغرافیایی در قرن ششم:
حوزهی جغرافیایی شعرا در قرن ششم، قلمرو دیلمیان، غزنویان دوم، سلجوقیان،
خوارزمشاهیان، پادشاهان محلی سلسلهجبال و عراق عجم است. هفتاد شاعر در این مناطق زندگی میکنند. چون در قرن پنجم حکومت سلجوقیان از مرزهای شرقی تا آسیای صغیر پیش رفتهبود، شاعران زیادی در قرن ششم و هفتم به این مناطق مهاجرت کردند. در این قرن شهرهای سمرقند و ری (نزدیک ۱۷٪ شعرا، هر شهر با شش شاعر)، شهرهای نیشابو و اصفهان (نزدیک ۲۸/۱۴٪ شعرا، هر شهر با پنج شاعر)، شهرهای مرو، هرات، ولوالج و غزنین (نزدیک ۲۳٪ شعرا، هر شهر با چهار شاعر)، شهرهای گنجه و بخارا (نزدیک ۵/۸٪ شعرا، هر شهر با سه شاعر)، شهرهای باخرز، قزوین، شروان، سرخس، فاریاب بلخ و شیراز (نزدیک ۱۷٪ شعرا، هر شهر با دو شاعر)، شهرهای ترمذ، ابیورد، کرمان، نسا، فرغانه، گرگان، کاشمر، خواف، استرآباد، تبریز، بیلقان، جوین، همدان و ماوراﺀالنّهر(نزدیک ۲۰٪ شعرا هر شهر یک شاعر) دارند.

در مجموع نزدیک ۵/۳۵ ٪ از صد و نود و هشت شاعر در این قرن زندگی میکنند و حدود ۱۳٪ شاعران این قرن از زادگاه خود مهاجرت کردهاند. بیشتر مهاجرتها به نواحی مرکزی و غربی ایران است. اشهرینیشابوری و ظهیرفاریابی به تبریز، شرفالدّینحسام به ری، نجمالدّین دایه به غرب و بغداد، معین به عراق عجم و هند، سیفالدّین باخرزی به بخارا، رضیالدّین نیشابوری به سمرقند، سیف اسفرنگی به خوارزم و بخارا و ضیایخجندی از شیراز به خجند مهاجرت کردهاند.

شاعران و دربار

از تعداد صد و نود و هشت شاعر مورد بررسی، هفت امیر شاعر داریم. چهل شاعر به دربار سامانیان تعلق دارند. بیست و نه شاعر به دربار غزنویان رفتوآمد میکنند. چهل شاعر، سلجوقیان و سیزده شاعر خوارزمشاهیان را ستایش کردهاند. بیست و سه شاعر حکمان محلی را ستودهاند و بیست و یک شاعر به هیچ درباری تعلق ندارند. عده ای نیز مشخص نیست که به کدام دربار تعلق داشتهاند.

فرهنگ نویسی در ایران:

«فرهنگنویسی در ایران را می‌توان تا دوره ساسانیان پیگرفت. فرهنگ‌نویسی عصر ایران اسلامی را به سه دوره تقسیم میشود: دورهی اول از آغاز اسلام تا سدهی هشتم هجری که اکثر- یا تمامی- فرهنگ‌ها ‌در حوزهی ادبیات بوده‌اند؛ دورهی دوم از سدهی هشتم تا سدهی سیزدهم است. یکی از اهداف فرهنگ‌نویسی در این دوره، به‌خصوص بعد از حملهی مغول، حفظ هویت ایرانی است . دورهیسوم، از سدهی سیزدهم تا امروز است که فرهنگها بر مبنای اصول علمی تهیه و تألیف شدهاند.»(مرادی، نورالله ۱۳۹۲٫ چکیده) فرهنگها در ادبیات همواره یکی از ابزارهایی بوده‌اند، که انسان را به شناخت بسیاری از ناشناخته‌ها یاری کرده‌اند. زیرشاخهی علم زبانشناسی به شمارمیآیند و از مهمترین منابع ادبی هستند. تا قبل از قرن اخیر بیشتر فرهنگها عمومی هستند. اهل فن در دورهی معاصر فرهنگهای بسیاری در
زمینههای تخصصی؛ مثل: فرهنگ اصطلاحات تصوف، فرهنگ گیاهان دارویی و … نوشتهاند. در مورد زادبوم شاعران فرهنگ تخصصی خاصی که به صورت الفبایی اطلاعاتی در مورد شاعران ارائه کند وجود ندارد. در این زمینه مرحوم خیامپور ، فرهنگ سخنوران را نوشتهاند که تنها نام شاعر آمده است. پژوهشگران حوزهی تاریخادبیات برای بررسی و شناخت هر شاعر، باید تذکرهها و کتابهای تاریخادبیات را مطالعه و منابع مناسب را پیدا کند. در پایاننامهی پیشرو توضیحات مختصری دربارهی شاعران فارسیزبان تا پایان قرن ششم آمدهاست. در پایان هر مدخل، کتابها و تارنماهایی برای شناخت بهتر، به عنوان منبع به خواننده معرفی می‌شود.

بررسی واژهی فرهنگ و زادبوم از منظر فرهنگنویسان :

واژهی فرهنگ درکتابهای لغت به معانی گوناگونی چون ادب کردن، حد و اندازه و… تا معنای کتاب لغت آمدهاست. در فرهنگ دکترمعین و فرهنگ بزرگ سخن از دکترحسن انوری به فرهنگهای اختصاصی اشاره شده است. این مطلب بیانگر آن است که در این زمینه کارهای زیادی باید انجام شود.
برای شناخت بهتر فرهنگ زادبوم معانی این دو واژه را در چند فرهنگ لغت مورد مطالعه قرار میدهیم.
الف)- فرهنگ:
با کاف فارسی بر وزن فرهنج، کتاب لغت فارسی است (برهان قاطع ذیل«فرهنگ»). کتابی که در آن واژههای یک زبان را همراه با معنی آنها به همان زبان یا زبان دیگری میآید و نیز کتابی که واژههای مربوط به دانش یا موضوع خاص شرح شدهباشد. (فرهنگ بزرگ سخن، ذیل«فرهنگ»). کتاب لغت است (عمید، ذیل«فرهنگ»). کتابی که شامل لغات یک یا چند زبان و شرح آنهاست (معین، ذیل«فرهنگ»).
ب)- زادبوم:
محمول بر قلب؛ یعنی وطن و زمینی که در آن متولد شوند و در گلستان آمده: «آن را که بر مراد جهان نیست دسترس، در زادبوم خویش غریب است و ناشناس» (دهخدا، ذیل«زادبوم»). به معنای زادگاه است (فرهنگ سخن، ذیل«زادبوم»). محل تولد، جایی که شخص در آن زاییده شده و مأوا گرفته (عمید، ذیل«زادبوم»). اسم مرکب به معنای زادگاه است (معین، ذیل«زادبوم»).
آغاجی (آغجی) رجوع شود به: ابوالحسن علی بن الیاس

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.