جدول۴-۱۴:رابطه میزان استفاده مشتریان از موبایل بانک با درآمد افراد ۷۲
جدول۴-۱۵: آزمون ANOVA 73
جدول ۴-۱۶: خلاصه نتایج آزمون فرضیه های پژوهش ۷۴
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار۱-۱:فرایند تحقیق ۱۰
نمودار۴-۱: توزیع پاسخگویان بر حسب جنسیت ۶۱
نمودار۴-۲: توزیع پاسخگویان بر حسب سن ۶۲
نمودار۴-۳: توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت تاهل ۶۳
نمودار۴-۴: توزیع پاسخگویان بر حسب تحصیلات ۶۴
نمودار۴-۵: توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت درآمد افراد ۶۵
نمودار۴-۶: توزیع پاسخگویان بر حسب وضعیت شغلی افراد ۶۶
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
شکل ۲-۱: مدل مفهومی پژوهش ۴۹
چکیده
هدف از این پژوهش، بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با ویژگی های جمعیت شناختی درشعب بانک ملی شهرستان ایلام بوده است. این پژوهش بر اساس هدف یک تحقیق کاربردی و همچنین بر اساس چگونگی به دست آوردن دادههای مورد نیاز، از نوع تحقیقات توصیفی و پیمایشی میباشد.جامعه آماری مشتریان شعب بانک ملی ایلام بوده است که با استفاده از فرمول کوکران برای جامعه نامحدود ۳۸۴ نفر به عنوان نمونه برآورد شده است. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه استاندارد بوده و روایی آن توسط متخصصان مدیریت تایید شده و پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ با ضریب ۷۲/۰ بدست آمده است. همچنین در این تحقیق برای گردآوری اطلاعات پیشینه و مبانی نظری از روش کتابخانهای و داده‌های آماری از روش میدانی به کار گرفته شده است. برای تجزیه و تحلیل دادههای پرسشنامه از شاخصهای آماری نظیر فراوانی، جداول و نمودارها در بخش آمار توصیفی، و از آزمونهای کلوموگروف-اسمیرنوف، همبستگی پیرسون، آزمون تی و آنالیز واریانس موجود در بسته نرمافزاری spss در بخش آمار استنباطی استفاده شده است.نتایج بدست آمده نشاندهنده آن است بین وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک با جنسیت،تحصیلات و تاهل رابطه معناداری وجود ندارد اما بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با سن،درآمد افراد و وضعیت شغلی رابطه معنادار می باشد.
واژگان کلیدیموبایل بانک، مشتریان، متغیرهای جمعیت شناختی
فصل اول
کلیات پژوهش
۱-۱مقدمه
این فصل با بیان مسأله آغاز می شود ؛در این قسمت سعی شده موضوع مورد بررسی از پرده ابهام خارج و خواننده بتواند مفهوم آن را درک نمایددر قسمت دوم به اهمیت و ضرورت انجام پژوهش پرداخته شده است در قسمت سوم به بیان اهداف تحقیق(بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با ویژگی های جمعیت شناختی)،سوالات و فرضیه های پرداخته شده است سپس جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق مطرح شده و پس از آن تعاریف واژگان تخصصی مورد استفاده در پژوهش و سپس دامنه تحقیق عنوان گردیده است و در قسمت پایانی فصل ساختار کلی تحقیق معرفی شده است.
۱-۲ بیان مساله
توسعه سریع فناوری ارتیاطی بی سیم یاعث توسعه تجارت سیار به عنوان یک کاربرد ویژه برای سازمان ها و مشتریان شده است موبایل بانک یکی از انواع رایج تجارت سیار است که یه مشتریان امکان می دهد در مکان های مختلف و با وسیله ای ساده و قابل دسترس عملیات بانکی شان را انجام دهند(الهی و قنبری،۱۳۹۱).بر اساس آمارهای موجود، ضریب نفوذ استفاده از موبایل بالاتر از هر فن آوری دیگری است و این مسأله تجارت موبایل را به شکل انقلابی جهانی درآورده است که با همان سرعت وقوع در کشورهای پیشرفته، در کشورهای در حال توسعه نیز در حال پیشرفت است(جوزف و استون[۱]،۲۰۰۳). بانکداری الکترونیکی، اساساً به فراهم آوردن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بانکی با استفاده از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی اطلاق میشود(لوی و دیگران،۲۰۱۰). بنابر تعریف دیگر، بانکداری الکترونیک به ایجاد محصولات و خدمات با بهای کم از طریق کانال های الکترونیکی اطلاق می شود. این محصولات و خدمات می تواند شامل صورتحساب، وام، مدیریت سپرده ها، پرداخت های الکترونیکی و ایجاد محصولات و خدمات پرداخت های الکترونیکی همانند پول الکترونیکی باشند(عباسی نژاد و مهرنوش،۱۳۸۸).در واقع، بانکداری الکترونیک شامل کلیه کانال های الکترونیکی است که مشتریان برای دسترسی به حساب هایشان و انتقال پول یا پرداخت صورتحساب هایشان، از آن استفاده می کنند(کارجالتوو دیگران[۲]،۲۰۰۲).این کانال ها شامل اینترنت، موبایل، تلفن، تلویزیون دیجیتال و دستگاه های خود پرداز است(دنداپانی[۳]،۲۰۰۸). موبایل بانک به عنوان یک کانال ارتباطی بی سیم برای تولید ارزش توسط مشتریان در معاملات بانکی به وجود آمده است. امروزه، یکی از شیوه های نوین که درعرضه خدمات بانکی مورد توجه اساسی قرارگرفته، عرضه خدمات مالی و بانکی با استفاده از تلفن های همراه است. با آنکه عمر استفاده از تلفن های همراه برای انجام عملیات بانکی ومالی، چند سالی نیست، اما در این مدت کوتاه، پیشرفت های مهمی در این زمینه صورت گرفته که نوید دهنده گسترش بسیار زیاد این شیوه جدید بانکداری الکترونیکی درآینده میتواند باشد(یولیا و دیگران[۴]،۲۰۰۹).جمعیت شناختی مطالعه جمعیت مردم بر اساس اندازه، تراکم، محل، سن، جنسیت، نژاد شغل و آماره های دیگر می باشد.محیط جمعیت شناختی از محیطهای مورد علاقه بازاریابان است چون از مردم تشکیل شده است و مردم نیز بازار را تشکیل می دهند تغییرات محیط جمعیت شناختی منجر به تغییرات اساسی در کسب و کارها شده است(کاتلر و آرمسترانگ،۱۳۷۹).بنابراین این مساله مطرح می شود در شعب بانک ملی شهرستان ایلام وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک به چه صورت است و چه ارتباطی می تواند با متغیرهای جمعیت شناختی داشته باشد . به عبارت دیگر هدف از پژوهش حاضر پاسخ به این سوال است که ” آیا بین استفاده مشتریان از موبایل بانک و متغیرهای جمعیت شناختی رابطه معناداری وجود دارد ؟ “و با توجه به اینکه این متغیرها دارای اهمیت قابل توجهی هستند و تاکنون درشعب مورد نظر بررسی نشده است وضعیت آن چگونه می تواند باشد.
۱-۳ ضرورت و اهمیت پژوهش
در دهه گذشته، فن آوری اطلاعات اثر های شگرفی بر صنعت بانکداری داشته است. این امر باعث شده است که بانک ها بتوانند محصولات و خدمات متمایزی را برای مشتریان خود فراهم کنند. بیش از ۲۰۰ سال است که بانک ها از طریق سیستم شعبات خود به ارائه خدمت به مشتریان می پردازند، اما با ظهور انواع فن آوری، طبیعت ارائه خدمات مالی به مشتریان، متحول شده است. برای مثال، دستگاه های خودپرداز جایگزین متصدیان باجه ها و کارت های اعتباری و نقدینگی الکترونیکی جایگزین تعاملات بانکی شده است. بانک ها مزایای گوناگونی از ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی به دست می آورند که از آن جمله، می توان به هزینه تعاملات کمتر، ارائه خدمات ۲۴ ساعته، افزایش کارآیی در فرآیند بانکداری و… اشاره کرد. بانکداری از طریق موبایل یکی از جدیدترین کانال های توزیع الکترونیکی برای بانک هایی است که فناوری، به طور فزاینده ای برای آنان عنصری حیاتی شده که راحتی و ارزش افزوده را برای بانک و مشتری افزایش می دهد. با توجه به مزایای مشخص و واضح این فناوری، هم اکنون این سیستم در کشورهای آسیایی و اروپایی محبوبیت زیادی کسب کرده است. امروزه صنعت بانکداری، بسرعت، در حال تغییر است. با توسعه اقتصاد بین الملل و رقابتی شدن بازارها، بانکها نیز تحت تأثیر قرار گرفته اند و در این محیط، تکنولوژی نیروی اصلی است که موجب شکستن موانع قانونی، جغرافیایی و صنعتی شده و محصولات و خدمات جدیدی ایجاد کرده است(سورنتا و ماتیلا[۵]،۲۰۰۷) عوامل گوناگونی به طور کلی در زمینه پذیرش بانکداری الکترونیکی از سوی مشتریان موثر است که از آن جمله می توان به ویژگی های جمعیت شناختی ، انگیزه، توانایی و نگرش مشتریان اشاره کرد همچنین مواردی نظیر تجربه قبلی در کار با رایانه و فناوری جدید موثر است علاوه بر این موارد پاسخ کامل به نیازهای مشتری نیز اهمیت بسیاری داردهمچنین بسیاری از پژوهش ها به اثرات گروه های مرجع و میزان ریسک درک شده در پذیرش بانکداری الکترونیکی اشاره کرده اند آگاهی مشتری و دانش کافی در مورد سیستم مورد استفاده برای استفاده از خدمات نیز مهم است (الهی و قنبری،۱۳۹۱).در این پژوهش سعی می شود تا با استفاده از ادبیات موجود ابتدا وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک مورد بررسی و سپس با متغیرهای جمعیت شناختی(سن، جنسیت ، وضعیت تاهل،تحصیلات، درآمد افراد، وضعیت شغلی) آزمون می گردد و به تعیین ارتباط بین این وضعیت و متغیرهای جمعیت شناختی پرداخته و در نهایت به این نتیجه برسیم که آیا این متغیر ها باعث تغیر وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک در شعب بانک ملی شهرستان ایلام می گردد؟در این پژوهش پس از وجود ارتباط یا عدم ارتباط هر کدام از متغیرها بر وضعیت مورد مطالعه این سوال مطرح می شود که هر کدام از متغیرها چه تاثیری می توانند داشته باشند ؟و به نظر می رسد ارائه پژوهشی که بتواند رابطه بین وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و متغیرهای جمعیت شناختی را اندازه گیری نماید مفید واقع شود و نتایج حاصل از آن با اهمیت باشد.
۱- ۴ اهداف پژوهش
۱-۴-۱هدف اصلی
بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با متغیرهای جمعیت شناختی
۱-۴-۲ اهداف فرعی
۱-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با جنسیت
۲-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با سن
۳-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با وضعیت تاهل
۴-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با سطح تحصیلات
۵-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با درآمد افراد
۶-بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با وضعیت شغلی
۱-۵ سوال های پژوهش
۱-ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با جنسیت چگونه است؟
۲-ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با سن چگونه است؟
۳- ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با وضعیت تاهل چگونه است؟

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

۴- ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با سطح تحصیلات چگونه است؟
۵- ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با درآمد افراد چگونه است؟
۶- ارتباط استفاده مشتریان از موبایل بانک با وضعیت شغلی چگونه است؟
۱-۶ فرضیه های پژوهش
۱-بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با جنسیت آنها رابطه معناداری وجود دارد.
۲-بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با سن آنها رابطه معناداری وجود دارد.
۳-بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با وضعیت تاهل آنها رابطه معناداری وجود دارد.
۴-بین استفاده مششتریان از موبایل بانک با سطح تحصیلات آنها رابطه معناداری وجود دارد
۵-بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با درآمد افراد رابطه معنا داری وجود دارد.
۶-بین استفاده مشتریان از موبایل بانک با وضعیت شغلی رابطه معنا داری وجود دارد.
۱-۷ جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق
با توجه به بررسی های صورت گرفته ، مشخص شده است که تاکنون به صورت تخصصی ، تحقیقات متمرکزی روی بحث بررسی وضعیت مشتران در استفاده از موبایل بانک و ارتباط آن با ویژگی های جمعیت شناختی در داخل کشور صورت نگرفته و یا بررسی ها به صورت پراکنده و با تکیه بر اشاراتی به موضوع تحقیق به صورت صرف بوده است. این تحقیق با توجه به ماهیت موضوع، در نظر دارد به بررسی جامعی ازاین موضوع در شعب بانک ملی شهرستان ایلام بپردازد که در نوع خود جدید می باشد و بنظر میرسد این پژوهش بتواند کمک شایانی به تشریح روابط بنماید.
۱-۸ تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی
تعاریف مفهومی
موبایل بانک
یکی از انواع پر کاربرد و رایج تجارت الکترونیک سیار محسوب می شود موبایل بانک را می توان در دومین گروه فعالیت های تجارت سیار یعنی تراکنش ها جای داد مزیت بارز آن انجام عملیات بانکی در مکان های مختلف و با وسیله ای ساده و قابل دسترس توسط مشتریان است .
سن
از اواخر دهه ۶۰ بازاریابان بر گروه های سنی متفاوت که احتمالا نیازها و رفتار خرید متفاوت داشتند تمرکز کردند(روتم[۶]،۱۹۹۱) استرنتهال و کریچ[۷] (۱۹۸۲) بیان کردند که مهمترین متغیر جمعیت شناختی سن مصرف کننده می باشد در صنعت بانکداری سن معیاری متداول برای بخش بندی بازار است تسفورم و بیرچ [۸](۲۰۱۱) دریافتند که سن مشتریان بر ادراک آنها نسبت به تغیر بانک تاثیر می گذارد
جنسیت
هنگامی که زنان اقتصاد مالی پیدا می کنند بازاریابها به نگرش ها و نیازهای زنان حساس تر می شوند از این رو درک تفاوت های کلیدی بین زنان و مردان درباره مشخصه ها بانک بسیار مهم می باشد یافته های الموسوی[۹] (۲۰۱۱) و جرارد و کانینگهام [۱۰]نشان می دهد که مردان و زنان در فرایند انتخاب بانک اولویتهای متفاوتی دارند در مطالعه ی دیگر اسپاتیز و پتریدو و گلاولی[۱۱](۲۰۰۴) با بررسی نظرات ۱۲۶۰ مشتری دریافتند جنسیت بر اهمیت نسبی ابعاد کیفیت خدمات تاثیر می گذارد.
تحصیلات
علی رغم این واقعیت که درصد فارغ التحصیلان دانشگاهی همچنان افزایش می یابد هنوز یک تضاد در سطوح تحصیلی وجود دارد و یک بخش بزرگی از جمعیت حتی مقطع متوسطه را هم تمام نمی کنند هنگامی که تحصیلات افزایش می یابد ، مشتریان پیچیده تر می شوند، آنها متقاضی محصولاتی با کیفیت تر شده و بیشتر خرج میکنند.
درآمد
اهمیت درآمد به عنوان یک عامل در رفتار خرید مشتریان به خوبی در تئوری اقتصاد خرد مستند شده است به طور کلی افرادی که درآمد بیشتری دارند بیشتر خرج می کنند ولی این بدان معنا نیست که همه بانک ها به گروههای ثروتمند توجه نمایند
تعاریف عملیاتی
موبایل بانک
برای اندازه گیری این متغیر از سوالات پرسشنامه استفاده می کنیم.
متغیرهای جمعیت شناختی
تمامی متغیرهای جمعیت شناختی با استفاده از سوالات پرسشنامه اندازه گیری می شوند.
۱-۹-دامنه تحقیق
یکی از شرایط موفقیت هر تحقیقی ،تعیین دامنه تحقیق میباشد چرا که انجام تحقیق به صورت کلی و عام تا حدی غیر عملی بوده و اگر هم بتوان آن را انجام داد از نتایج جامعی برخوردار نخواهد بود لذا باید سعی کرد که تحقیق را تا حد ممکن محدود نمود و قلمرو آن را مشخص کرده و سپس اقدام به انجام آن نمود در اینجا به قلمرو تحقیق از سه بعد پرداخته میشود .
۱-۹-۱ قلمرو موضوعی
قلمروتحقیق از نظرموضوعی بررسی وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ارتباط آن با ویژگی های جمعیت شناختی مربوط می شود.
۱-۹-۲ قلمرو مکانی
قلمرو مکانی این تحقیق دربرگیرنده میباشد که اطلاعات مورد نیاز از کارکنان و کارشناسان این بانک جمع آوری شده است .
۱-۹- ۳ قلمرو زمانی
قلمرو زمانی این تحقیق مربوط به داده های که از طریق پرسشنامه در سال ۱۳۹۳ از واحدهای نمونه جامعه آماری گرد آوری میگردد.
۱-۱۰ نمودار فرایند تحقیق
پرسش آغازین
ادبیات تحقیق

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

طراحی و ابزار جمع آوری داده ها
جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها
جمع بندی و نتیجه گیری
نمودار(۱-۱):فرایند تحقیق
۱-۱۱جمع بندی
با توجه به اینکه این تحقیق شامل ۵ فصل می باشد پس از فصل نخست که از نظر گذشت به ترتیب فصول زیر قرار دارند
فصل ۲) مروری بر ادبیات تحقیق: این فصل در پنج بخش طوری تنظیم شده است تا بتواند در انتها مفاهیمی از متغیر های تحقیق را به خواننده القا نماید و جایگاه نظری این مفاهیم را در ادبیات پژوهش نشان دهد
فصل ۳) روش اجرای تحقیق: این فصل به بیان راهبرد پژوهش پرداخته است همچنین به روش های گردآوری و تحلیل داده ها و نیز شیوه های روایی و پایایی تحقیق ،جامعه و شیوه نمونه گیری را تشریح نموده است.
فصل ۴) تجزیه و تحلیل داده ها : این فصل در قالب دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی عنوان شده است و فرضیات پژوهش طرح و بر اساس داده های کمی مورد آزمون قرار گرفته و پذیرفته شدن یا نشدن آنها بیان می گردد.
فصل۵) نتیجه گیری و پیشنهادها :این فصل به طور خلاصه به نتایج و یافته های پژوهش اشاره و در پایان پیشنهادهای کاربردی و محدودیتهای عنوان می گردد.
فصل دوم
ادبیات و پیشینه پژوهش
۲-۱ مقدمه
در دهه گذشته پیشرفت تکنولوژی های گوناگون باعث تغییر در ارائه خدمات به وسیله سازمان ها شده است. یکی از حوزه هایی که صنعت بانکداری را تحت تاثیر خود قرار داده است، حوزه فناوری اطلاعات می باشد (حسن زاده و همکاران ۱۳۹۱،۵۷ ).توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در حوزه های مختلف به ویژه در حوزه بانک داری، حاصل قابلیت های فناوری اطلاعات است که امروزه در دنیای کسب و کار با اقبال فراوان رو به رو شده است. انسان هزاره سوم در تلاش است با شتا بدادن به روند توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در بخش های مختلف نظام اجتماعی از الگوی سنتی فاصله بگیرد و الگویی جدید، متناسب با الزامات عصر اطلاعات ایجاد کند. در این زمینه و همانند اکثر تأمین کنندگان خدمات، نظام بانکی طی دهه های اخیر به سرعت به سمت سرمایه گذاری بر روی فناوری های نوین ارائه خدمات به مشتریان؛ به عنوان راهی برای کنترل هزینه ها، جذب مشتریان جدید و تحقق انتظارات مشتریان روی آورده است (یعقوبی و شاکری ۱۳۸۸، ۱۳۲)، بانک ها نیز دریافته اند که تنها ارائه خدمات ، فعلی و فعالیت های روزمره کنونی کافی نیست. به همین منظور، روش های سنتی سروی سدهی به مشتریان مبدل به روش هایی شد که به نحوی از خدمات الکترونیکی بهره می گیرند (غفاری آشتیانی و اسدی ۱۳۹۰، ۱). این امر باعث شده است که بانک ها بتوانند محصولات و خدمات متمایزی را برای مشتریان خود فراهم کنند (تقوی فرد و ترابی، ۱۳۸۹، ۱۳۷ ). تکنولوژی ارتباط بیسیم یکی از زیر مجموعه های حوزه فناوری است که در سال های گذشته پیشرفت چش مگیری داشته است و منجر به ارائه خدمت موبایل بانک شده است (حسن زاده و همکاران، ۱۳۹۱، ۵۷).
هدف از این بخش، بررسی پژوهش ها و مطالعاتی است که در زمینه وضعیت استفاده مشتریان از موبایل بانک و ویژگی های جمعیت شناختی انجام گرفته است. این قسمت از تحقیق خواننده را با کارها و زمینه های قبلی و همچنین با حیطه موضوع مورد مطالعه آشنا می سازد. این فصل به دو بخش تقسیم شده است در بخش اول به مطالعه مبانی نظری درباره بانکداری الکترونیک، موبایل بانک و ویژگی های جمعیت شناختی پرداخته شده است و در بخش دوم مطالعات و بررسی های انجام شده در رابطه با موضوع تحقیق ذکر می شود.
۲-۲ مبانی نظری
۲-۲-۱ تعاریف بانکداری الکترونیک
برای بانکداری الکترونیک تعاریف گوناگونی ارائه شده که از آن جمله می توان به تعاریف زیر اشاره کرد:
۱- فراهم آوردن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بانکی با استفاده از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی
۲- استفاده مشتریان از اینترنت برای سازماندهی، آزمایش و یا انجام تغییرات در حساب های بانکی خود و یا سرمایه گذاری در بانک ها برای ارائه عملیات و سرویس های بانکی
۳- ارایه مستقیم خدمات و عملیات جدید و سنتی به مشتریان از طریق کانال های ارتباطی متقابل الکترونیک (بصیری و ربیع، ۱۳۸۶).
به طور کلی بانکداری الکترونیک عبارت است از فراهم آوردن امکاناتی برای مشتریان که با استفاده از آن ها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (۲۴ ساعته) از طریق شبکه های ارتباطی ایمن و با اطمینان، عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند (ایادی ۲۰۱۰، ۴۵).
با توجه به تعاریف موجود در این زمینه، می توان چنین استنباط کرد که همگی آن ها بر دسترسی آسان مشتریان به حساب های بانکی، بدون محدودیت زمانی و مکانی تاکید دارند (میشرا و کیرانمای ۲۰۰۹، ۵۵-۶۵).
بانکداری الکترونیک به معنای یکپارچه سازی بهینه فعالیت های یک بانک از طریق به کارگیری فن آوری نوین اطلاعات مبتنی بر فرآیند های بانکی، منطبق بر ساختار سازمانی بانک هاست که امکان ارائه خدمات مورد نیاز مشتریان را فراهم می کند بانکداری الکترونیک را می توان به عنوان فراهم آورنده امکاناتی برای مشتریان که بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک و با استفاده از واسطه های ایمن بتوانند به خدمات بانکی دسترسی یابند، تعریف کرد.
بانکداری الکترونیکی استفاده از فناوری اطلاعات در جهت حذف دو قید زمان و مکان از خدمات بانکی است. بانکداری الکترونیک را می توان استفاده از فناوری پیشرفته شبکه ها و مخابرات جهت انتقال منابع (پول) در نظام بانکداری معرفی نمود (حیدرپور و طهماسبی گتابی ۱۳۸۸، ۸۶).
بانکداری الکترونیک شامل سیستم هایی است که مشتریان موسسه های مالی را قادر می سازد تا در سه سطح اطلاع رسانی، ارتباط و تراکنش، از خدمات و سرویس های بانکی استفاده کنند. بانک در سطح اطلاع رسانی، اطلاعات مربوط به خدمات و عملیات بانکی خود را از طریق شبکه های عمومی یا خصوصی معرفی می کند. در سطح ارتباطات، امکان انجام مبادلات بین سیستم بانکی و مشتری فراهم می شود. در سطح تراکنش، مشتری در یک ارتباط متقابل قادر است عملیاتی چون: پرداخت صورت حساب، صدور چک، انتقال وجه و افتتاح حساب را انجام دهد (کارا، ۲۰۱۱، ۲۸۵-۲۹۶).
۲-۲-۲ تحولات بانکداری الکترونیک
طی دهه های اخیر تحولات شگرفی در نظام بانکداری به وجود آمده است که چهار دوره را شامل می شود. در هر دوره تا حدی کامپیوتر و نرم افزار جایگزین انسان ها و کاغذ شده اند. هر دوره از تکامل برای مدیران نظام بانکی این امکان را فراهم نموده است که اوقات تلف شده را در شرایط کار رقابتی به حداقل برسانند و در گستره بالاتری به ارائه خدمت بپردازند. به عبارت دیگر فناوری جدید و الکترونیکی شدن بانکداری به آن ها این امکان را می دهد که سرعت، کیفیت، دقت، هزینه و تنوع خدمات خود را افزایش دهند.
الف) دوره اول: اتوماسیون پشت باجه
در این دوره که نقطه آغازین کاربرد کامپیوتر در نظام بانکداری می باشد با استفاده از رایانه مرکزی، اطلاعات و اسناد کاغذی تولید شده در شعب، بصورت دسته ای به مرکز ارسال و شبانه روز پردازش روی آن ها انجام می شود. پیشرفت اتوماسیون پشت باجه باعث شد که به جای ارسال اسناد کاغذی به مرکز، عملیات روزانه شعب، از طریق ثبت آن ها بر روی محیط های مغناطیسی به مرکز ارسال گردد و پردازش اطلاعات و به روز رسانی حساب ها کماکان در اتاق های رایانه مرکزی صورت می گرفت. در این دوره عملیات اتوماسیون، تاثیری در جهت رفاه مشتریان بانک ها ایجاد ننموده و تاثیر رقابتی نیز بین بانک ها بر جای نگذاشت و فقط باعث ایجاد دقت و سرعت در موازنه حساب ها گردید.
ب) دوره دوم: اتوماسیون جلوی باجه
این دوره از زمانی آغاز می گردد که کارمند شعبه در حضور مشتری عملیات بانکی را به صورت الکترونیکی ثبت و دنبال می کند. امکان انتقال پیوسته اطلاعات از طریق بکارگیری ترمینال ها که ظاهرا شبیه رایانه های شخصی امروزی بودند، از طریق خطوط مخابراتی و رایانه های بزرگ مرکزی صورت گرفت امکان انتقال اطلاعات به صورت موثر در بین شبکه های بزرگ رایانه ای و ترمینال های ورودی و خروجی به وجود آمد. شبکه های مخابراتی و اطلاعاتی، ترمینال های بانکی شعب را به مراکز رایانه پشت باجه مرتبط و متصل می ساخت با این وجود در این دوره، هنوز تمایل به استفاده از اسناد کاغذی وجود داشت. در این دوره بانک ها نتوانستند کارکنان خود را کاهش دهند زیرا نیازی به افرادی که پاسخگوی مراجعین به بانک ها باشند، محسوس بود. از سوی دیگر نرم افزار های بکار گرفته شده در این دوره کماکان غیریکپارچه و جزیره ای بودند و ارتباط نرم افزارها با یکدیگر محدود بود (بصیری و ربیع، ۱۳۸۶).
ج) دوره سوم: متصل کردن مشتریان به حساب هایشان
در این دوره که از اواسط دهه ۸۰ آغاز شد امکان دسترسی مشتریان به حساب هایشان فراهم گردید. یعنی مشتری از طریق تلفن یا مراجعه به دستگاه خودپرداز و استفاده از کارت هوشمند یا کارت مغناطیسی یا کامپیوتر شخصی به حسابش دسترسی پیدا می کند و ضمن انجام عملیات دریافت و پرداخت، نقل و انتقال وجوه به صورت الکترونیکی انجام می دهد.
د) دوره چهارم: یکپارچه سازی سیستم ها و مرتبط کردن مشتری با تمامی عملیات بانکی: آخرین دوره تحول در نظام بانکی زمانی آغاز می شود که همه نتایج به دست آمده از سه دوره قبل به طور کامل مورد توجه قرار گیرد و مشکلات آن ها برطرف گردد و کلیه عملیات بانکی به طور الکترونیکی انجام شود. در این دوره هم بانک و هم مشتریان می توانند به طور دقیق و منظم اطلاعات مورد نیازشان را کسب نمایند. گرچه آهنگ این تحولات متفاوت است اما این چهار دوره به طور یکسان در صنعت بانکداری روی خواهد داد. لازمه ورود به این مرحله داشتن امکانات و بستر های مخابراتی و ارتباطی پیشرفته و مطمئن است (حیدرپور و طهماسبی گتابی ۱۳۸۸، ۸۸-۸۷).
۲-۲-۳ مقایسه بانکداری الکترونیکی و سنتی
در جدول (۱) برخی از تفاوت های بانکداری الکترونیکی و سنتی نشان داده شده است (فراست، ۲۰۰۹).
جدول (۲-۱). مقایسه بانکداری الکترونیکی و سنتی

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

۳-۹) الگوی فردی غیر صالح
در قرآن کریم مؤمنین و پرهیزکاران و صاحبان اعمال شایسته، صالح شمرده شده‌اند و نقل قولهای فراوانی از آنها وجود دارد. هدف قرآن از این نقلها الگو سازی است. در قرآن به صراحت به الگو بودن پیامبر اسلام در اخلاق و رفتار تصریح شده است:«وَ لَکُم فِی رَسولِ اللهِ اُسوَه حَسَنَه». (الاحزاب/۲۱) در مقابل نقشهای مثبت، در قرآن نقشهای منفی نیز معرفی شده است. در قرآن کریم داستانهای تاریخی متعددی وجود دارد اما مراد قرآن نقل تاریخ نیست بلکه بهره برداریهای اخلاقی مراد است و هر چند در نقل وقایع، جزئیات تاریخی حذف می‌شود اما نقشهای مثبت و منفی به خوبی تحلیل میگردد. از جمله نقشهای منفی که قرآن مطرح می‌کند نقش قدرتمندان و پادشاهان، نقش ثروتمندان و نقش فریبکاران است. در داستان فرعون که دهها بار در قرآن به صورتهای مختلف نقل شده است این سه نقش نمایان است، فرعون که مظهر قدرت بود، قارون که مظهر ثروت و سامری که مظهر فریب و اغفال بود.
قرآن مجید داستان قارون و سرگذشتش را در سوره قصص بیان کرده است تا حقایق مختلفی را نشان دهد. اما مقصود ما از نقل داستان قارون این قسمت است که به نقل قرآن او برای عده‌ای الگو شده بود. وبا دیدنش در حالی که با زر و زیور و خدم و حشم در شهر حرکت می‌کرد می‌گفتند:« یا لَیتَ لَنا مِثلَ ما اوُتِیَ قاروُنَ اِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظیم»:‌« ای کاش ما هم مثل آنچه به قارون داده شده داشتیم». (القصص/۷۹)
قارون ازنزدیکان موسی بود. قرآن کریم می‌فرماید: « اِن قارونَ کانَ مِن قَومِ موسی فَبَغی عَلَیهم »:«قارون از قوم موسی بود اما بر آنها ستم و ظلم کرد » (القصص / ۷۶) علت این بغی و ظلم آن بود که ثروت سرشاری به دست آورده بود واین ثروت او را فریب داد و به انحراف و استکبار کشانید: «وَءاتَیناهُ مِن الکُنوزِ ما اِنَّ مَفاتِحَهُ لِتَنوُءُ بِالعُصَبه اُولِی القُوَّه»ِ (القصص/ ۷۶):‌«ما آن قدر اموال و ذخایر و گنج به او دادیم که حمل خزاین او برای یک گروه زورمند مشکل بود. »[۹]
قرآن کریم منطق او (که منطق همه ثروتمندان است) را چنین نقل می‌کند که می‌گفت:‌« قالَ اِنَّما اُوتیتُهُ عَلی عِلمٍ عِندی»:«من ثروت فراوان را بعلم و تدبیر خود بدست آوردم» (القصص / ۷۸). او با این سخن در واقع به خودش مغرور شد و اقرار به نعمت خداوند و اعتراف به فضل او نکرد. و نمی‌دانست که مالی که به او داده شده بخاطر ابتلاء و امتحان است.
از آیات قرآن استفاده می‌شود که قارون نخست در صف مؤمنان بود، ولی غرور ثروت او را به کفر کشید و او را به مبارزه با پیامبر خدا وادار نمود و از فرعونیان شد: «وَلَقَد اَرسَلنا موُسی بِآیاتِنا وَ سُلطانٍ مُبیِن اِلی فِرعَونَ وَ‌هامانَ وَ قاروُنَ فَقالوُا ساحِرٌ کَذّاب » (مؤمن/ ۲۳و۲۴). بنا بر نقل طبرسی، او از یک سو نماینده فرعون در بنی اسرائیل بود و از سوی دیگر خزانه دار گنجهای فرعون. (طبرسی، ۱۴۱۵:‌۷و۸، ۸۰۸) و احتمالا این ثروت هنگفت را از همین طریق بدست آورده بود.
یک روز موسی به امر خدا زکات مالش را مطالبه کرد، قارون در پرداخت زکات بخل ورزید و مسامحه نمود و چون موسی پافشاری کرد، موسی را متهم به زنا نمود. چون کار فساد و ظلم قارون به اینجا کشید موسی درباره او نفرین کرد و خدا زلزله‌ای سخت پدید آورد و زمین، قارون و خانه و دارایی‌هایش را در کام خود کشید. (القصص/۷۵تا۸۱)
در جامعه ما نیز اکثر مردم به ثروتمندان غبطه می خورند و رفتار و زندگی آنان را الگوی خود قرار داده‌اند که طبعا تبعات سوء فرهنگی واخلاقی را به دنبال خواهد داشت. همچنین هنرمندان و بازیگران سینما و ورزشکاران نیز وقتی عملا افرادی بی تقوا باشند نباید الگو قرار بگیرند. اما متأسفانه این قبیل افراد در جامعه و رسانه‌ها حضوری پر رنگ و فریبنده دارند و طبعا گروههای سنی مختلف و عمدتا جوانان از آنها الگو می‌گیرند.
۳-۱۰) الگوی اجتماعی ناصالح و غیر اخلاقی
همچنان که فردی ناصالح می‌تواند الگوی نامناسبی برای افراد باشد یک رفتار عمومی یا جامعه یا تمدن ناصالح نیز می‌تواند الگوی نامناسبی برای افراد و جوامع و تمدنهای دیگر قرار گیرد.
در قرآن مجید در چند آیه در سوره‌های:”الحجر”، “الشعراء”، ” ق”و ” ص” از مردمی‌به نام «اصحاب ایکه» نام برده شده که شعیب پیامبر بر آنها مبعوث شد. وی با موعظه و‌اندرز خواست تا آنها را از عذاب الهی بیم دهد ولی تکذیبش کردند.
برخی مفسران گفته‌اند: اصحاب ایکه همان قوم شعیبند که در سرزمین پرآب وشجر در میان حجاز و شام زندگی می‌کردند، آنها زندگی مرفه و ثروت فراوانی داشته‌اند و به همین جهت غرور و غفلت آنها را فرا گرفته بود. (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴:‌ ۱۱، ۱۲۱و۱۲۰)
راوندی حدیثی از امام سجاد آورده که آن حضرت فرمودند:‌
«نخستین کسی که پیمانه و ترازوبرای مردم ساخت حضرت شعیب بود آنها با پیمانه و ترازو سروکار پیدا کردند ولی پس از مدتی شروع به کم فروشی نمودند و همین سبب عذاب الهی گردید. » (راوندی، ۱۴۰۸: ۱۴۲)
مردم مذکور کم فروشی می‌کردند و چیزهای مردم را کم می‌دادند. گذشته از اینکه به خدای جهان نیز کافر بودند و پیامبر الهی را تکذیب کردند و سرکشی نمودند. وقتی کالایی را برای خود پیمانه یا وزن می‌کردند کامل و تمام بود ولی در موقع دادن، کم می‌دادند و همین امر باعث نزول عذاب الهی گردید. (الاعراف / ۹۱)
و بدین ترتیب اصحاب ایکه به جرم نافرمانی از اوامر الهی و تکذیب پیامبر الهی و رعایت نکردن تقوای مالی با کم فروشی دچار عذاب دنیوی الهی شدند. این عذاب نسبت به ظالمان هیچ مکان و زمانی دور نیست خداوند این داستانها را‌ آورد تا مردم عبرت گیرند و آن را سرلوحه زندگی خود قرار دهند.
غیر از عدم تقوای مالی و بی عدالتی اقتصادی، انحراف جنسی نیز از مثالهای روشن الگو‌های غلط اجتماعی است. قرآن مجید در باره شروع شیوع انحراف جنسی می فرماید:‌ « وَ لوطاً اِذ قالَ لِقَومِهِ اَتأتونَ الفاحِشَه مَا سَبَقکُم بهِا مِن اَحدٍ مِنَ العالمَینَ»:«و لوط به قومش می‌گفت آیا عمل ناشایستی را مرتکب می‌شوید که هیچ کس از جهانیان در آن بر شما پیشدستی نکرده است؟» (الاعراف / ۸۰) از جمله « ما سَبَقَکُم بِها مِن اَحَدٍ مَن العالَمین» معلوم می‌شود در این عمل شنیع قوم لوط بر همه سبقت جسته و قبل از آنها کسی به چنین عملی دست نیازیده بود و تاریخ پیدایش چنین عملی منتهی به همین قوم می‌شود. (ر.ک طباطبایی، ۱۴۱۷: ۱۵، ۲۲۶)
کار آنها بدانجا کشید که به هنگام شنیدن خبر ورود میهمانانی به خانه لوط در خانه او صف کشیدند و طلب کامیابی از میهمانان لوط کردند، حضرت لوط پیشنهاد ازدواج با دخترانش را به آنها داد و بدین طریق خواست که آنها راه صحیح شرعی را انتخاب کنند. (هود/۷۸) اما چون ارضای جنسی به وسیله جنس موافق برای آنها به صورت یک روش عمومی‌در آمده بود دیگر اعتنایی به زنان نمی‌کردند:«قَالوا لَقَد عَلِمتَ مَا لَنا فی بَناتِکَ مِن حَقٍّ وَ اَنَّک لَتعلَمُ مَا نُرِیدُ»:«گفتند ما را رغبت و میلی به آن دختران نیست و تو بخوبی می‌دانی که خواسته ما چیست؟» (هود / ۷۹)
به نقل قرآن این روش ناپسند به قدری رایج و طبیعی شده بود که خلاف آن ناهنجاری اجتماعی محسوب می‌شد و مردم شهر، لوط را تهدید کردند که او را از شهر خود بیرون ‎خواهند کرد.:‌«وَ ما کانَ جوابَ قَومِهِ اِلاَّ اَن قالوا اَخرِجوهُم مِن قَریتکُم اِنهَّم اُناسٌ یَتَطهَّرون» (الاعراف / ۸۲):‌«پاسخ آنها نبود جز آنکه گفتند او را از شهر بیرون کنید که او و پیروانش مردمی هستند که این کار را پلید دانسته و از آن تنزه می جویند. »
قرآن مجید بعد از بیان سرگذشت قوم لوط و عذاب آنها می فرماید:‌« اَنَّ فِی ذلِکَ لَآیَه لِلمُؤمِنین» (الحجر / ۷۷۱):‌« همانا در این عقوبت اهل ایمان را آیت و عبرت است. » عبرت است از این جهت که این عمل زشت نه محدود به قوم لوط می‌شود و نه فردی و جامعه‌ای، ایمنی از عذاب خداوند دارند. در جای دیگر خداوند به جان پیامبرش قسم می خورد که مردم دنیا همیشه مست شهوات و سرگردان در خواهشهای نفسانی خواهند بود. « لَعَمرُکَ اِنَّهُم لَفِی سَکرَتِهِم یَعمَهوُن» (الحجر / ۷۲»).
بنا بر این قوم شعیب و لوط فقط نمونه‌ای از انحرافات اخلاقی اجتماعی است که قرآن مثال
می زند. در حقیقت قرآن مجید می خواهد دو مطلب را روشن کند: اول این که یک رفتار کاملا غیر اخلاقی می‌تواند به صورت یک الگو و هنجار اجتماعی در آید و به قدری همه گیر شود که برای بر طرف کردن آن، راهی جز ریشه کردن آن جامعه باقی نماند. و دوم این که عامل اصلی، غفلت و سرخوشی بیش از حد است که قرآن از آن به مستی عمومی‌تعبیر می‌کند. در حقیقت گمراهی و سرکشی و هواپرستی افراد وقتی کنار هم قرار می‌گیرد به یک معضل اجتماعی لاینحل بدل می‌شود و نوعی هنجار اجتماعی بوجود می آورد که چه بسا کاملا در نقطه مقابل ارزشهای الهی و انسانی باشد و الگویی شود برای جوامع دیگر. مثال امروزی این مطلب الگو شدن رباخواری تحت عنوان بانکداری جهانی و همجنسگرایی رایج در روم قدیم برای اروپای امروزی است، که به صورت حقی طبیعی مورد دفاع قرار می‌گیرد و مجالس برخی کشورهای غربی رأی به قانونی بودن آن داده‌اند و مخالفین آن را مخالف حقوق بشر معرفی می‌کنند! البته مطلب سومی‌را هم می‌توان از آیات مذکور در جریان قوم شعیب و لوط دریافت نمود، این که بوجود آمدن اینچنین مستی‌های اجتماعی معمولا بعد از انباشته شدن ثروت و رفاه اجتماعی زیاد رخ می‌دهد که یکی از مراحل رشد تمدنها است و یکی از زمینه‌های افول و نابودی تمدنها همین مستی و سرگردانی در شهوات و گمراهی عمومی است که قرآن بارها از آن به عنوان یکی از عوامل نابودی امتها و جوامع نام برده است.
۳-۱۱) انحراف خواص وعدم اطاعت پیشوایان وحاکمان جامعه از اوامر خدا
قرآن کریم می‌فرماید:«وَاتَّقوُا فِتنَه لا تُصیبَنَّ الَّذینَ ظَلَموُا مِنکُم خاصَّه»یعنی:«بپرهیزید از فتنه‌ای که تنها گریبان کسانی را که گناه کردند نمی‌گیرد». (انفال/۲۵) یعنی عده‌ای خاص مرتکب گناه شده‌اند اما کار آنها بالمآل گریبان عموم را می‌گیرد. از امام علی است:‌« فساد عامه مربوط به فساد خواص است و خواص پنج گروهند:علما، زاهدان، تجار، غازیان (نیروهای مسلح) وحاکمان. اگر عالم به دنبال جمع مال باشد عوام به که استدلال کنند، اگر زاهد راغب به دنیا باشد به که اقتدا کنند؟اگر تاجر خائن باشد و زکات مالش را نپردازد عوام (در مشکلات مالی) به که پشت گرم باشند؟اگر غازیان ریاکار و به دنبال کسب باشند چه کسی از مردم محافظت می‌کند؟و اگر حاکمان ظالم باشند و در احکام از حق عدول کنند چه کسی حق مظلوم را از ظالم خواهد گرفت؟!» (محمدی ریشهری، ۱۴۱۶: ۳، ۲۴۲۰) و همچنین از ایشان نقل است که در باره مردم زمانه فرمودند:«… ینتقل من دین ملک الی دین ملک و من ولایت ملک الی ولایت ملک و من طاعت ملک الی طاعت ملک فاستدرجهم الله… وادانوا لغیر الله… » (کلینی، ۱۳۶۲:‌۸، ۳۸۸):‌« مردم از دین و ولایت یک پادشاه به دین و ولایت پادشاه دیگر منتقل می‌شوند و خدا آنها را دچار استدراج کرده و غیر خدا را تبعیت می‌کنند… »یعنی همان مثل مشهور که «الناس علی دین ملوکهم» اکثر مردم به فرمایش امام علی “همج رعاع”‌اند که به دنبال هر ندائی می‌دوند. (نهج البلاغه، ۱۴۱۲: ۴، ۳۶). یعنی روش عموم مردم بطور طبیعی تابعی از رفتار رهبران جامعه است. بنا براین نتیجه خطایی که از بزرگان سر می زند نسبت به عوام مردم بزرگتر و بیشتر است چرا که آنان هم الگوی اجتماعند و هم از قدرت سرایت دادن افکار و رفتار خود در سطح جامعه برخوردارند. صاحبان قدرت اگر فاسد شدند زمینه فساد دیگر طبقات جامعه می‌شود. از امام صادق نقل است که حضرت مسیح از شهری می‌گذشت که در آنجا همه به نحو فجیعی مرده بودند. او از خدا خواست که یکی از مردگان زبان بگشاید و بگوید چه شده است. یکی به زبان آمد و گفت ما محب دنیا بودیم و طاغوت را می پرستیدیم (طاغوت، امراء سوء‌اند که مایه طغیانگری هستند). مسیح پرسیدیعنی چه؟ گفت:‌ وقتی دنیا به ما رو می آورد فَرِح می‌شدیم (از فرط شادی از خود بی خود می‌شدیم). مثل بچه‌ای که مادرش به او رو کند. و وقتی به ما پشت می‌کرد غمگین می‌شدیم. مسیح پرسید پرستش طاغوت شما چگونه بود؟گفت: هر چه به ما دستور می‌دادند انجام می‌دادیم. (شیخ صدوق، ۱۳۶۸:‌۲۵۴) عوام و عموم مردم به طور طبیعی عبید دنیا و حوائجشان هستند (حرانی، ۱۴۰۴: ۲۴۵) و حاکمان جامعه هم اگر آنها را به فساد امر کنند نتیجه ی کار، تباهی مضاعف در سطح و بطن جامعه خواهد بود.
قرآن مجید در این باره می‌گوید:« وَ اِذا اَرَدنا اَن نهُّلکَ قَریه اَمرَنا مَترَفیها فَفَسَقوا فِیها فَحَقَّ عَلیها القَولُ فَدَمَّرناها تَدمیراً»:‌«و هنگامی‌که بخواهیم شهر و دیاری را هلاک کنیم نخست اوامر خود را برای مترفین آنها (ثروتمندان مست شهوت) بیان می‌داریم سپس هنگامی‌که به مخالفت برخاستند و استحقاق مجازات یافتند آنها را شدیداً در هم می‌کوبیم. » (الاسراء / ۱۶)
قرآن مجید در این آیه، فسق و فجور بزرگان قوم را عامل نزول عذاب الهی معرفی کرده است و اما اینکه چرا خداوند تأکید بر سردمداران و بزرگان قوم کرده است، طبرسی معتقد است قرآن بدان دلیل تنها از فرمان خدا بر مترفین سخن دارد که آنان سردمداران جامعه و حاکم بر هستی و امکانات و مقدرات توده‌ها هستند و توده‌ها خواه و ناخواه پیرو و دنباله رو آنان. از این رو فرمان به آنان در حقیقت فرمان به همه شهر و جامعه است. (طبرسی، ۱۴۱۵:‌۶، ۵۸۸)
سرچشمه غالب مفاسد اجتماعی ثروتمندانِ از خدا بی خبر هستند که در ناز و نعمت و عیش و هوس غرقند و هر نغمه اصلاحی و انسانی و اخلاقی در گوش آنها ناهنجار است. به همین دلیل همیشه در صف اول در مقابل پیامبران ایستاده بودند. «وَما اَرسَلنا فِی قَریَه مِن نَذیرٍ اِلّا قالَ مُترَفوُها اِنّا بِما اُرسِلتُم بِهِ کافِروُن. وَ قالوُا نَحنُ اَکثَرُ اَموالاً وَ اُولاداَ وَ ما نَحنُ بِمُعُذَّبین»:« ما به سوى هیچ قریه‏اى بیم‏رسان نفرستادیم، مگر آنکه توانگران عیاش آن قریه گفتند: ما به آنچه شما به تبلیغش مامور شده‏اید، کافریم و گفتند اموال و فرزندان ما بیشتر است و ماعذاب نخواهیم شد. » (سبأ/۳۴و۳۵)
بنابراین آنچه از این آیه برداشت می‌شود این است که فسق و فجور حاکمان نیز باعث نزول عذاب الهی می‌شود. حاکمانی که مردم عملا به دنبال آنها هستند و از آنهاپیروی و حرف شنوی دارند. جامعه‌ای که حاکمانش عیاش و گناهکار و ستمگر باشند و مردم هم از آنها راضی و پیرو آنها. چنین جامعه‌ای از دیدگاه خداوند متعال سزاوار عذاب و نابودی است.
از عبدالله بن مسعود روایت است هنگامی آیه « اَلَّذینَ آمَنوا وَ لَم یَلبِسوا اِیمانَهُم بِظُلم… »
(الانعام/ ۸۲) نازل شد اصحاب از پیامبر سؤال کردند چطور ایمان به ظلم ملبس می‌شود، پیامبر اکرم فرمودند: اینطور معنا نمی‌شود. مگر شما نشنیدید که لقمان به فرزندش می‌گفت «… اِنَّ الشِّرکَ لَظُلمٌ عَظیمٌ» (لقمان/ ۱۳) (طبرسی، ۱۳۷۲:‌۴، ۵۰۶). به این ترتیب پیامبر اسلام ظلم را در آیه به معنای شرک گرفتند، یعنی شرک در آیه مذکور که ممکن است دامن مؤمنان را هم بگیرد تبعیت از حاکمان ناصالح است چون یک معنای متداول شرک در قرآن تبعیت ازطواغیت است. « الَّذینَ کَفَرُوا أَولِیاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخرِجُونَهُم مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمات»:« کسانى که (به خدا) کافر شده‏اند، سرپرستشان طاغوت است که از نور به سوى ظلمت سوقشان مى‏دهند». (بقره/۲۵۷) و جای دیگر تبعیت از احبار و رهبان را شرک معرفی می‌کند:« اتَّخَذُوا أَحبارَهُم وَ رُهبانَهُم أَرباباً مِن دُونِ اللَّهِ وَ المَسیحَ ابنَ مَریَمَ وَ ما أُمِرُوا إِلاَّ لِیَعبُدُوا إِلهاً واحِداً لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ سُبحانَهُ عَمَّا یُشرِکُون»:« آنان احبار و راهبان و همچنین مسیح پسر مریم را معبودهایى در برابر خدا قرار دادند در حالى که جز به عبادت یک خدا که معبودى جز او نیست دستور نداشتند- پاک و منزه است از آنچه شریک او قرار دهند». (التوبه/۳۱)
بنا بر این فساد سیاسی یا ستمگری حاکمان در جامعه و تبعیت اجباری یا اختیاری مردم از آنان، از جمله مواردی است که موجب پیدایش فقر، قحطی و فساد مالی و اخلاقی و در نهایت نابودی و تباهی می‌گردد.
فرعون را می‌توان سمبل فساد سیاسی و ستمگری حاکمان معرفی کرد که قرآن مجید گوشه از جنایات او را صریحاً بیان می‌کند. او از نظر قدرت و استحکام حکومتی واقعاً قدرتمند بود. فساد دستگاه حکومتی فرعون به حدی بود که سالها پسران بنی اسرائیل را می‌کشت و زنانشان را برای کنیزی زنده نگه می‌داشت. «… یُذَبحِّونَ اَبناءَکُم وَ یَستحیونَ نِساءَکُم… » (البقره /۴۹)
منطقش منطق زور و تحقیر مردم برای مطیع کردن آنها بود:« فَاستَخَفَّ قَومَهُ فَأَطاعُوهُ إِنَّهُم کانُوا قَوماً فاسِقین»:‌« فرعون قومش را ذلیل و زبون داشت تا همه مطیع و فرمان‏بردار او شدند و آنها مردمى تبه‏کار بودند». او خود را خدای آنان معرفی می‌کردو « انا ربکم الاعلی» می‌گفت و آنها هم مطیع او بودند. چنان که در مبحث سنتهای الهی خواهد آمد پایان کار چنین جامعه‌ای که در آن اهل فساد و حاکمان ستمگر تمام شئون جامعه را به دست دارند فساد عمومی و در نهایت هلاک و بوار است، این حاکمان با ظلم خود هم موجبات نابودی خود را فراهم می آورند و هم فساد و تباهی جامعه را منجر می‌شوند. چنان که قرآن اشاره می‌کند قوم فرعون هم دچار فسق و فجور بودند.
پیشوایان دین با بصیرت معنوی خود تأثیر ماورایی حکومت چنین حاکمانی را گوشزد کرده‌اند و از سوی دیگر با عقل حسابگر بشری نیز می‌توان به نقش چنین حاکمانی در نابودی مادی و معنوی جامعه پی برد.
امام صادق فرمودند:‌ «… اذا جار الحاکم فی القضاء امسکت القطر بین السماء… »:«هر گاه حاکم در اجرای احکام و قضاوت بین مردم ستم پیشه کند آسمان بارانش را از اهل زمین باز می‌دارد. همه سالها باران هست اما گناه آن را منحرف می‌کند. » (شیخ صدوق، ۱۳۶۸:‌۲۵۲)
از این روایت به خوبی روشن می‌گردد که فقدان عدالت در جامعه هم مانع نزول برکات و نعمت‌های معنوی است و هم عامل فقر اجتماعی و نابسامانی مردمان می‌باشد.
بی عدالتی عاملی دو سویه است، از سویی به عنوان عامل معنوی و ماورایی در پیدایش فقر و تنگدستی عمل می‌کند و از سوی دیگر خود عامل مادی و ظاهری فقر می‌باشد. چنان که اگر در جامعه‌ای عدالت برقرار باشد هم برکات خداوند به وفور برایشان نازل می‌شود و هم به سبب احترام متقابل و رعایت حقوق افراد نظام زندگی اجتماعی در بعد مادی و معنوی سامان می‌گیرد.

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است